Sunday, 10 December 2017

Món Quà Của Magi

Một đô la và tám mươi bảy xu. Tất cả chỉ vỏn vẹn có thế. Mà trong số đó có sáu mươi xu là đồng xu lẻ. Một vài đồng xu lẻ tiết kiệm được nhờ những lần kỳ kèo thêm một bớt hai với mấy bác hàng tạp hóa, hàng rau và hàng thịt cho đến khi thẹn đỏ cả hai má. Della đếm đi rồi đếm lại đúng ba lần. Một đô la và tám mươi bảy xu. Thế mà ngày mai là Giáng Sinh rồi.

Thật đúng là không còn cách nào khác hơn là buông mình xuống chiếc ghế bành nhỏ xíu cũ kỷ để mà khóc, và Della đã làm như vậy. Cuộc đời quả là buồn vui lẫn lộn nhưng buồn thì hẳn nhiều hơn vui. Trong lúc cơn thổn thức của người vợ đang nguôi ngoai dần, hãy xem qua chỗ ở đó ra sao. Một căn phòng với bàn ghế giường tủ thuê với giá tám đô la một tuần. Không hẳn là quá tệ nhưng cũng thuộc vào hạng tồi tàn.

Bên dưới hành lang là cái hộp thư mà không có lá thư nào, và cái nút chuông điện mà chẳng ai buồn bấm. Lại có cả cái biển tên ghi là "Ông James Dillingham Young". Tên họ nhà "Dillingham" đã từng có lúc sáng giá  khi mà chủ nhân của nó kiếm được ba mươi đô la một tuần. Còn bây giờ khi thu nhập giảm xuống chỉ còn hai mươi đô la thì mấy chữ "Dillingham" trở nên mờ nhạt hẳn đi. Thế nhưng mỗi khi ông James Dillingham Young trở về nhà và lên đến căn phòng trọ ở trên lầu thì anh ta được bà James Dillingham Young, người mà bạn đã được giới thiệu là Della, ôm chầm lấy và reo lên "Jim". Nói chung thì mọi việc được như vậy cũng là tốt lắm rồi.

Della đã ngưng khóc và dùng mảnh vải đánh phấn để lau má. Cô đứng bên cửa sổ và thẩn thờ nhìn một con mèo xám đang trèo trên dãy hàng rào màu xám trong khoảng sân ảm đạm phía sau nhà. Ngày mai là Giáng Sinh rồi, vậy mà cô chỉ có một đô la và tám mươi bảy xu để mua quà tặng Jim. Đó là kết quả mà cô đã dè xẻn từng đồng xu lẻ trong nhiều tháng qua. Hai mươi đô la thu nhập thật chẳng bỏ vào đâu so với số chi tiêu mà cô đã tính toán. Hoàn cảnh thì cứ luôn chật vật như thế. Chỉ có một đô la và tám mươi bảy xu để mua tặng Jim một món quà. Jim của cô. Cô đã có những giờ phút hạnh phúc khi dự tính xem sẽ mua món gì đó hay hay cho Jim. Một món đồ nào đó quý và hiếm, một món đồ xứng đáng để được hân hạnh sở hữu bởi Jim.

Chỗ giữa hai cánh cửa sổ là một tấm gương hẹp. Chắc bạn cũng từng thấy một tấm gương rẻ tiền nó ra sao rồi. Phải là người thật ốm và khéo léo lắm thì mới thấy được mình trọn vẹn trong một tấm gương hẹp như vậy. Cũng nhờ Della có một thân hình mảnh mai nên cô có thể soi mình trong gương một cách thành thục. Bất thình lình cô quay ra khỏi cửa sổ và đứng trước gương. Đôi mắt cô rực sáng nhưng cùng lúc khuôn mặt cô cũng biến sắc trong một khoảnh khắc. Cô giật tung mái tóc và để nó thả dài xuống.

Hiện giờ thì có hai món đồ gia bảo của gia đình James Dillingham Youngs mà cả hai đều rất lấy đó làm hãnh diện. Một là chiếc đồng hồ vàng của cha và ông nội của Jim để lại. Còn món kia là mái tóc của Della. Giả như nữ hoàng Sheba ở trong căn phòng phía bên kia ống thông gió mà gặp phải hôm Della xõa tóc để hong khô bên khung cửa sổ thì cũng đủ để làm cho các món đồ trang sức quý giá của bà hoàng lu mờ hết cả đi. Còn nếu vua Solomon mà có là người quản gia, với tất cả kho báu của ông ta chất đầy trong căn tầng ngầm đi nữa, thì Jim cũng cứ đường hoàng rút chiếc đồng hồ ra mỗi khi đi ngang qua, chỉ cốt là để nhìn thấy ông ta đến nước phải bức râu vì ganh tị.

Mái tóc xinh đẹp của Della thả dài trên thân thể cô, uốn lượn và tươi sáng như một dòng thác nâu. Nó buông dài đến tận đầu gối như chính là một phần trang phục của cô vậy. Và rồi cô hồi hộp vấn mái tóc lên cao thật nhanh. Có lúc cô ngập ngừng đứng bất động trong một phút trong khi những giọt nước mắt rơi xuống tấm thảm đỏ sờn cũ.

Cô mặc vào người chiếc áo choàng nâu cũ, đội lên đầu chiếc nón cũng nâu cũ. Khoác nhanh chiếc váy với đôi mắt ngời sáng, cô vội vàng ra khỏi cửa và xuống mấy bậc thang dẫn ra ngoài phố. Cô dừng lại chỗ có bảng hiệu: "Madame Sofronie. Sản phẩm tóc các loại". Della thở hổn hển cố trấn tỉnh lại sau khi phóng một mạch lên lầu. Người đàn bà to lớn, trắng bạch, lạnh lùng không phù hợp chút nào với cái tên "Sofronie".
"Bà có mua tóc của tôi không?" Della hỏi.
"Tôi có mua tóc" Bà chủ trả lời. "Cô cởi nón ra để tôi xem".
Thả dài xuống bồng bềnh một suối tóc nâu.
"Hai mươi đô la". Bà chủ ra giá trong lúc lướt qua mái tóc với bàn tay lành nghề.
"Đưa ngay cho tôi" Della nói.
Vậy là hai tiếng đồng hồ hạnh phúc trôi qua một cái vèo. Nói một cách cường điệu một chút là như thế. Cô đã lục tung mấy cửa hàng để tìm mua quà cho Jim.

Cuối cùng thì cô cũng đã tìm ra được món quà ưng ý. Hẳn là nó được làm ra là chỉ để dành riêng cho Jim chứ không một ai khác. Trong tất cả các món đồ mà cô đã tỉ mỉ lựa chọn ở những cửa hàng khác thì không có cái nào giống như vậy. Đó là sợi dây đeo đồng hồ làm bằng bạch kim kiểu cách đơn giản và trang nhã nhưng điều chính yếu là bởi giá trị thật sự của nó chứ không phải nhờ kiểu cách ở bên ngoài - những món đồ giá trị nào thì cũng đều như thế. Chắc hẳn là nó sẽ làm tăng thêm giá trị của chiếc đồng hồ. Ngay từ lúc cô nhìn thấy nó thì cô đã biết ngay rằng đó phải là của Jim. Nó cũng giống như anh ấy vậy. Thâm trầm và cao quý - nhận xét này đều đúng cho cả hai. Để có nó họ đã lấy đi mất hai mươi mốt đô la của cô, và cô vội vã trở về nhà chỉ với bảy mươi tám xu. Chiếc đồng hồ mà có sợi dây đó thì chắc là sẽ thôi thúc làm cho Jim lúc nào cũng muốn lấy ra xem giờ. Chiếc đồng hồ quý giá như vậy mà đôi khi anh lại ngại ngùng khi lấy nó ra xem là bởi sợi dây da cũ mèm thay vì là một sợi dây đeo bằng kim loại hẳn hoi.

Khi Della về đến nhà thì sự phấn khích của cô nhường chỗ cho thực tại. Cô lấy ra mấy cái kẹp uốn tóc bằng kim loại và nhóm lò gas và bắt đầu công việc sửa chữa lại những hậu quả gây ra bởi sự hào phóng của tình yêu. Đó là một công việc cực kỳ khó khăn các bạn thân mến của tôi - một công việc vô cùng to lớn. 

Trong vòng bốn mươi phút thì tóc của cô đã được phủ đầy với những chiếc kẹp uốn tóc nhỏ xíu làm cho cô ta nhìn giống như một thằng học trò trốn học. Cô soi bóng mình trong chiếc gương dài một cách cẩn thận và tỉ mỉ. 

"Nếu như Jim mà không giết mình." Cô tự nhủ, "trước khi anh ấy nhìn lại một lần nữa thì hẳn anh ấy sẽ bảo là mình giống như một cô vũ nữ ở đảo Coney. Nhưng mình có thể làm được gì hơn, ôi mình có thể làm được gì với chỉ một đô la và tám mươi bảy xu?"

Dến 7 giờ thì cà phê đã pha xong và cái chảo thì đang nằm trên bếp lò sẳn sàng cho món thịt nướng.

Jim chưa bao giờ về nhà trễ. Della sốt ruột quấn sợi dây đeo đồng hồ vào tay và ngồi ở góc bàn chỗ gần cửa mà anh thường bước vào. Rồi khi nghe thấy tiếng chân đầu tiên của anh ở bậc thang dưới nhà thì cô tái nhạt đi một lúc. Cô có thói quen thầm cầu nguyện cho những chuyện đơn giản thường nhật và bây giờ thì cô thì thầm: "Xin Chúa làm cho anh ấy nghĩ rằng con vẫn còn xinh xắn".     

Cánh cửa mở ra, Jim bước vào rồi đóng nó lại. Anh ta có dáng vẻ gầy gò và khắc khổ. Tội nghiệp cho anh chàng, chỉ mới hai mươi hai tuổi mà phải mang gánh nặng gia đình. Anh không có cả găng tay và cần một chiếc áo khoác mới. Jim bước vào bên trong cánh cửa, khựng lại như một con chó săn vừa đánh hơi được con chim cút. Mắt anh dán chặt vào Della, không lộ ra một biểu hiện nào để có thể đọc biết được, và điều đó làm cho cô cảm thấy sợ hãi. Không phải giận dữ, cũng không phải ngạc nhiên, hoặc không đồng ý hoặc hoảng hốt hay là bất cứ cảm xúc nào mà cô đã chuẩn bị sẵn trước đó. Đơn giản là anh cứ trân trối nhìn cô với vẻ mặt lạ lùng đó.  

Della lách qua khỏi bàn và đến bên Jim.
"Jim yêu dấu," cô nấc lên, "đừng nhìn em như vậy. Em phải cắt mái tóc và bán nó đi bởi vì em không thể sống nổi qua Giáng Sinh này mà không có một món quà gì cho anh. Nó sẽ mọc lại thôi đó mà - anh không lấy đó làm phiền phải không? Em phải làm như vậy. Tóc em mọc nhanh lắm. Nói 'Chúc Mừng Giáng Sinh!' đi Jim và hãy vui lên đi nào. Anh không biết là em đã có món quà cho anh đẹp đến như thế nào đâu."

"Em đã cắt tóc của em?" Jim hỏi một cách khó nhọc cứ như là anh chưa nhận ra được sự thật hiển nhiên dù cho đã thật cố gắng để hiểu ra điều đó.
"Cắt và bán nó đi rồi," Della nói. "Anh không còn thích em chút nào nữa sao? Em vẫn là em dù là mái tóc không còn nữa, có phải vậy không?"
Jim tò mò nhìn quanh nhà.
"Em nói là tóc của em đã không còn nữa?" anh nói với một giọng hết sức ngớ ngẩn.
"Anh không cần phải tìm nó đâu." Della nói. "Nó đã được bán đi rồi, Em đã kể với anh rồi mà - bán đi mất rồi. Bây giờ là đêm Giáng Sinh rồi cưng ơi. Phải chìu em đấy nhé, bởi vì bán nó đi là để cho anh. Có lẽ số phận mái tóc của em là như vậy," rồi cô bất chợt tiếp tục với một giọng ngọt ngào nghiêm trang, "nhưng không ai có thể đo được tình yêu của em dành cho anh đâu. Em dọn món thịt nướng lên được rồi chứ hả Jim?"

Jim như bừng tỉnh khỏi cơn mê. Anh ôm choàng lấy Della. Hãy dành ra mười giây để chúng ta kín đáo xem xét một chuyện khác bên lề. Tám đô la một tuần hay là một triệu năm đi nữa thì có gì là khác? Một nhà toán học hay một nhà thông thái có thể sẽ cho bạn một câu trả lời sai. Magi mang đến những món quà quý giá, nhưng không thuộc về những thứ đó. Đoạn lý giải khó hiểu này sẽ được làm sáng tỏ ở phần sau.

Jim lôi ra một chiếc hộp từ trong túi chiếc áo khoác của anh và đặt lên bàn.
"Đừng có hiểu lầm anh, Dell" anh nói, "Anh không nghĩ chuyện cắt đi hay là gội mái tóc có thể làm cho em của anh kém đi một chút xíu nào hết đâu. Nhưng nếu mà em mở cái hộp quà kia ra thì em có thể hiểu tại sao anh lại như vậy lúc nãy."

Những ngón tay trắng muốt và nuột nà xé toạc lớp giấy gói quà. Và rồi một tiếng reo vui bật lên và rồi, Chúa ơi! Sự xúc động của người phụ nữ chợt làm cho nước mắt dâng trào cùng với tiếng nấc nghẹn ngào, mặc cho tất cả những dỗ dành ngọt ngào của ông chủ gia đình.

Bày ra đó là những chiếc luợc gài tóc - cả bộ lược để gài ở bên hông và phía sau, mà Della đa từng ao ước từ lâu trong những cửa sổ trưng bày ở khu Broadway. Những chiếc lược xinh xắn, làm bằng vỏ đồi mồi, với nữ trang đính vào thành luợc, chỉ chừa ra chổ trống để gài lên mái tóc xinh đẹp. Đó là những chiếc lược đắt tiền, cô biết như thế, và chỉ với hy vọng mong manh được sở hữu nó thôi thì cũng đã làm cho tim cô như muốn nhảy tung lên rồi. Thế mà bây giờ, chúng đã thuộc về cô, nhưng mái tóc dài lẽ ra phải được tô điểm thì đã không còn nữa.       

Nhưng cô ôm chúng vào ngực một lúc và ngước nhìn với đôi mắt mơ màng nhoẻn một nụ cười và nói: "Tóc em mọc nhanh lắm, Jim!"
Và rồi Della nhỏm lên như một con mèo và la lên "Oh, oh!"

Jim vẫn chưa thấy món quà xinh đẹp của anh. Cô giữ nó trong lòng bàn tay và trao cho Jim một cách háo hức. Mảnh kim loại quý mờ đục nhưng lóe sáng như được phản chiếu từ tấm lòng nhiệt thành và trong sáng của cô.

"Nó thật là thời trang phải không Jim? Em đã săn lùng không sót một chỗ nào để tìm ra nó đó. Từ nay anh sẽ phải ngắm nhìn nó mỗi ngày cả trăm lần cho coi. Đưa cho em chiếc đồng hồ của anh. Em muốn thấy có nó thì nhìn ra sao".

Thay vì làm theo, Jim thả mình xuống chiếc ghế bành và đưa hai tay lên sau gáy và mỉm cười.
"Dell," anh nói. "Hãy gác những món quà Giáng Sinh của chúng ta qua một bên và để chúng ở đó một thời gian. Nó quá tốt để dùng vào lúc này. Anh đã bán cái đồng hồ để lấy tiền mua lược cho em rồi. Còn bây giờ thì anh nghĩ là em dọn món thịt nướng ra được rồi đó." 

Magi, như bạn biết đó, là những nhà hiền triết  - những nhà thông thái tuyệt vời - người đã mang những món quà đến cho Hài Nhi trong máng cỏ. Họ đã nghĩ ra tục lệ trao tặng cho nhau những món quà Giáng Sinh. Đã là thông minh thì hẳn những món quà của họ cũng thông minh như vậy, có thể là bao gồm luôn cả quyền được đem đổi cái khác trong trường hợp có hai món quà giống nhau (*). Ở đây tôi đã liên hệ đến bạn một cách vụng về bằng câu chuyện tầm thường của hai đứa trẻ khờ khạo trong một căn phòng trọ, kẻ đã dại dột hy sinh cho nhau những báu vật quý nhất trong gia đình họ. Nhưng trong lời nhắn nhủ sau cùng đến những người thông minh của thời nay là để nói lên rằng trong tất cả những người tặng quà cho nhau thì chính hai người đó là những kẻ thông minh nhất. Với tất cả những ai cho và nhận những món quà như thế thì họ là những người thông minh nhất. Dù bất cứ ở nơi nào thì họ vẫn là những người thông minh nhất. Họ chính là Magi.   

Giáng Sinh 2017

Dịch từ truyện ngắn "The Gift Of The Magi" của nhà văn O. Henry (1905)
https://americanliterature.com/author/o-henry/short-story/the-gift-of-the-magi

Chú thích:
Magi - Ba nhà hiền triết mang quà đến cho Chúa Jesu khi vừa chào đời tại Bethlehem  
Queen of Sheba - Người nổi tiếng giàu có, nhan sắc và quyền lực ở vùng bắc Phi Châu vào thời Trung Cổ.
King Solomon - Con trai vua David, người nổi tiếng thông minh, giàu có, nhiều quyền lực và cũng nhiều tai tiếng vì đam mê hoàng hậu Sheba mà dẫn đến sự diệt vong của triều đại Do Thái về sau.    
Coney Island - Hòn đảo nhỏ ở New York, là khu ăn chơi nổi tiếng với những cô gái vũ công để kiểu tóc ngắn    
Broadway - Khu trung tâm giải trí và mua sắm ở Mỹ
(*) - Một số cửa hàng ở Mỹ cho phép khách hàng khi mua quà Giáng Sinh có quyền đổi lại món khác có giá tiền tương tự nếu như không vừa ý với món quà nhận được, ví dụ như nhận được hai món quà giống hệt nhau chẳng hạn. Ở đây tác giả có ý tinh nghịch khi nói đùa là có thể chính Magi cũng đã bày ra kiểu đổi quà đó.

No comments:

Post a comment