Thursday, 17 May 2012

Lời... Cây Sáo Trúc

Các bạn thời trung học nếu nói nhớ đến tôi âu cũng chỉ là vì cây sáo trúc. Hồi nhỏ không hiểu sao tôi mê thổi sáo đến kỳ lạ. Có dư đồng nào là để dành để mua những cây sáo trúc. Mà sáo cũng như mỹ nhân không có cây sáo nào giống nhau cả… Mỗi cây một vẻ, y như Thuý Kiều và Thuý Vân vậy!

Trúc xinh trúc mọc đầu đình
Em xinh em đứng một mình cũng xinh

Sáo cũng như kiều nữ, mình lỡ tay đánh rớt xuống đất là nó bể liền, thế là đi đời nhà ma một kiếp sáo. Đặc biệt sáo trúc thổi ngang thường chỉ có sáu lỗ bấm nhưng về sau này tôi khoét thêm thêm bốn lỗ nữa để thổi những bản nhạc tây phương cho dễ vì nhạc tây phương có những nốt thăng hay giáng. Tuy vậy nếu thổi “tự do” ngẫu hứng thì tôi vẫn xử dụng cây sáo sáu lỗ truyền thống. Khi đi định cư ở Mỹ tôi có mang theo hai cây sáo mà cũng đã gần ba mươi năm tôi không xử dụng nó nữa… Hôm nọ anh chàng Phúc hỏi thăm tôi còn thổi sáo không? Tôi trả lời rằng: “Đã chôn rồi”. Thật sự mà nói là qua bên Mỹ này các nàng sáo trúc trở thành “trái tim bên lề” rồi vô hộc tủ nằm dài dài, làm “niềm đau chôn dấu”. Hôm nọ anh chàng Phúc lại cỗ võ “đào sáo lên đi” (đã chốn điếu xuống lại đào điếu lên) . Thiệt tình! Đã nói là “niềm đau chôn dấu rồi” mà. Tôi chơi sáo không hay nên không thể ví như Bá Nha chơi dao cầm, được Tử Kỳ tri âm ở thời Xuân Thu chiến quốc. Tuy vậy các bạn trong lớp vẫn còn thương, vẫn nhớ đến tôi qua hình ảnh cây sáo cũng làm tôi an ủi ít nhiều. Hình ảnh cây sáo trúc tuy đơn sơ mà gói trọn nhiều nỗi niềm ấp ủ. Tiếng sáo nhẹ nhàng nhưng thấm sâu và lòng người là những kỷ niệm khó quên. Phúc ơi! Chuyện đào sáo thì khoan tính đã… để rồi xem sao?

Hôm nay tôi xin tiết lộ một bí mật về cây sáo trúc cho các bạn nghe chơi. Hy vọng câu chuyện cũng mua vui được một vài trống canh cho các bạn. Sở dĩ tiếng sáo trúc dễ làm người nghe thương cảm vì tiếng của nó là do mộc khí hồi sinh mà ra. Tại sao lại nói thế? Vì trúc thuộc mộc (trong ngũ hành). Trúc bị chặt thành đoạn, đó là trúc chết cho đến khi ta thổi, hơi ấm là cho các sinh lực tồn trữ trong cây sáo sống dậy mà phát ra tiếng, do đó gọi _ mộc khí hồi sinh. Giai điệu của sáo trúc do sáu lỗ mở đóng cũng như sáu hào âm dương của một quẻ Dịch vậy nên âm thanh của nó, chứa đựng tính âm và dương. Âm dương tức đóng mở, âm dương mà hòa hợp thì gọi là thái cực (Tai-Chi) . Dịch là gì? Có phải chăng là các hiện tượng biến hóa trong vũ trụ chúng ta đang sống không? Cũng vì thế đó, mà tiếng sáo làm mê lòng người… không phải tiếng nó hay, nhưng nó có thể nói thay tâm trạng của người nghe qua âm thanh của nó. Hơi thở là sự sống! Tiếng sáo phát ra từ sự sống do đó tuy buồn nhưng không làm cho người ta rơi lệ, tuy vui cũng không làm cho người nghe phát cuồng. Như thế đó! Tiếng sáo có thể điều khí trong con người đang nghe, làm cho người nghe trở về với bản tính hồn nhiên của mình tức trong lòng cảm thấy thoáng. Đặc tính thoáng chính là đặc tính của mộc khí đưa sự sống đến vạn vật. Có mộc ắt sinh hỏa; hỏa ở đây tức tình thương vậy! Hình dạng cây sáo tuy cứng thẳng tức dương và ngược lại âm thanh của nó nhẹ nhàng réo rắt nỉ non là âm. Vì vậy sáo là một khí cụ tượng trưng cho sự hài hòa. Các bạn hãy nghe bản dưới đây gọi là “một chút gì …? để nhớ”


Đại Hỷ

8 comments:

  1. Hỷ thân. Càng đọc bài của ông viết tôi càng cảm phục tài của ông.

    ReplyDelete
  2. Hỷ nhắc đến sáo khiến tôi nhớ những năm 75, 76 mò tập thổi sáo! Thời đó không có tiền mua sáo hay ống tiêu, tôi lấy ống nhựa bao dây điện màu trắng rồi khoan 7 lỗ. Độ dài của lỗ thổi và lỗ thứ 2 bằng với độ dài từ lỗ thứ 2 đến lỗ thứ 7, lỗ bấm cách đều nhau. Sau đó, tôi lại lấy nút chai nhét vào rồi ngâm nước cho nó nở ra kín hơi trước khi thổi. Tập phù mỏ một năm, tôi chán, không còn mò nữa. Thích nhất là 3 bài Hòn Vọng Phu của Lê Thương, đặc biệt là bài thứ 2 dập dìu nhe nhẹ.

    DC nhắc bạn ở đội kèn của thầy Khoát, thầy không dạy tôi với Trinh môn nhạc mà dạy môn Sử. Giọng Bắc của thầy sang sảng khiến tôi rất sợ, thầy hay dùng câu sao chúng mày tối tăm là tắm tôi thế? Ngày VN vào Liên Hiệp Quốc, thầy vui mừng ra mặt, tôi nhớ hình như nhà thầy ở hẻm trường Đoàn Thị Điểm thì phải. Sau này qua Mỹ, tôi mới rõ thầy từng là bạn của cố nhạc sỹ Văn Cao, TCS...

    Tôi có biết vài tên học ban Pháp trong đội kèn của bạn, như anh em Trần Hữu Tùng, Trần Hữu Hiền (học chung Thời Đại lớp 5 với tôi), anh em song sinh Nguyễn Trường Giang... nhóm đó thích chơi bóng rỗ nhiều hơn là đá banh.

    ReplyDelete
  3. Ôi Tôi không cần Bá Nha Tử Kỳ gì hết mà chỉ ao ước được nghe tiếng sáo của Đại Hỷ mà thôi , chôn sáo ở đâu thì đào lên mau để phục vụ tha nhân , nếu có dịp họp mặt Ông nhất định phải thổi sáo cho tụi tui nghe

    ReplyDelete
  4. Nguyễn Hoàng Tùng17 May 2012 at 23:38

    Hi Hỷ. Tùng nhớ hồi đó bạn có sở thích chăm chút xe đạp. Xe đạp của Hỷ lúc nào cũng sáng bóng và gắn thêm các chi tiết trang trí. Vừa rồi khi các bạn cũ gặp nhau khi nhắc đến Hỷ các bạn đều nhắc đến sở thích xe đạp của Hỷ. Mình cũng nhớ hồi đó Hỷ có cây sáo trúc thường hay bỏ trong cặp. Cũng có lần Hỷ thổi cho mình nghe.
    Hi Diên Hoàng. Hồi lớp 7 mình cũng tham gia đội kèn của thầy Khoát. Mỗi tuần học thổi kèn 2 buổi sau giờ học buổi chiều. Các ngày lễ, đại hội... thầy thường dẫn tụi mình đi thổi phục vụ. Nhờ vậy tụi mình được đi rất nhiều địa điểm trong thành phố vì lúc đó chỉ có đội kèn đồng thiếu niên trường Phú Nhuận. Thầy Khoát cũng dạy lớp mình môn nhạc. Thầy hát hay lắm và theo như thầy cho biết thì thầy có thể hát cả buổi mà không biết mệt và khan tiếng. Lúc đó thầy thành lập dàn hợp xướng trường Phú Nhuận và thi đạt giải nhất toàn thành.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Đặc điểm chiếc xe đạp của ông Hỷ dùng để "Chẩu" là chiếc sườn xe có hai ống song song với nhau, màu sơn nâu metal. Sau này mình cũng đi tìm cái sườn xe như vậy nhưng không có.

      Nói đến Thầy Nguyễn Xuân Khoát thì học sinh nào cũng biết thầy dạy sử và dạy nhạc rất hay, thời đó còn các thầy như thầy Du - dạy sử, thầy Tôn - dạy anh văn, thầy Ngô Đình Thông dạy anh Văn... hình như thầy là các Cha thì phải.

      Delete
  5. Hi Hy. Khong biet Hy con nho nguoi ban nay khong, da roi khoi lop 11A4 vao cuoi thang 2. Nho ngay nao cung ham mo Sao cua Hy, da len di hoc Sao, nhung ket qua bi nguoi cha cam. Nho lai nhung thang ngay cung choi danh bong ban, hinh nhu co ca Phuc nua, that la nhung ky niem kho quen.

    Dinh Dinh Tu (Germany)

    ReplyDelete
    Replies
    1. Mới nhắc đến bạn hồi chiều với Vũ Tiến Dũng (10a22) về bạn thì bạn lại vô thăm hỏi rồi linh quá ta! liên lạc hydtruong@gmail.com...

      Delete
  6. Ôi, tiếng sáo nghe dìu dặt, mê ly làm sao! Thầy thì trình độ thâm sâu, trò thì sau một thời gian học đã......trả hết cho thầy :). Cảm ơn Hỷ đã cho mọi người nghe sáo nhé, rất hay. Mong hôm nào sẽ được nghe Hỷ thổi sáo trở lại.

    ReplyDelete